20'LİK DİŞ ÇEKİMİ ZORUNLU MU ? NASIL DOĞRU İYİLEŞİLİR ?
20'lik dişler, yani üçüncü azı dişleri, genellikle 17 ila 25 yaşları arasında ağızda yerlerini almaya çalışır. Ancak bu durum, pek çok kişi için sancılı ve sorunlu bir süreç olabilir. Çoğu zaman yeterli yer bulamadıkları için çene kemiğinde gömülü kalır, kısmen çıkar veya yanlış açıyla büyürler. Peki, bu dişlerin her zaman çekilmesi zorunlu mu? Ne zaman müdahale etmek gerekir ve gereksiz çekimlerin ne gibi zararları olabilir? Bu haber yazımızda, 20'lik dişlerin çekim endikasyonlarını, gereksiz müdahalelerin olumsuz sonuçlarını ve işlem sonrası dikkat edilmesi gerekenler nelerdir ?
mehmet
-
20’LİK DİŞ NE ZAMAN ÇEKİLMELİDİR ? YANLIŞ DURUMDA ÇEKİLİRSE NE OLUR ?
20'lik dişlerin çekilmesi kararı, her hastanın bireysel durumu değerlendirilerek alınmalıdır.
Her 20'lik dişin otomatik olarak çekilmesi gerektiği gibi bir genelleme doğru değildir. Bazı durumlarda, bu dişler sorunsuz bir şekilde ağızda yer alabilir ve çiğneme fonksiyonuna katkıda bulunabilir.
Ancak belirli koşullar altında çekim, ciddi sağlık sorunlarının önlenmesi için zorunlu hale gelir.
Gereksiz Çekimlerin Potansiyel Zararları:
● Cerrahi Riskler: Her cerrahi işlem gibi, 20'lik diş çekimi de riskler taşır. Bunlar arasında enfeksiyon, kanama, sinir hasarı (dudak veya dilde geçici/kalıcı uyuşma), çene kırığı (çok nadir) ve komşu dişlerde hasar sayılabilir. Gereksiz yere yapılan çekimler, bu risklere gereksiz yere maruz kalmak demektir.
● İyileçme Süreci: 20'lik diş çekimi sonrası iyileşme süreci ağrı, şişlik ve rahatsızlık içerebilir. İyileşme süresince normal aktivitelere ara vermek gerekebilir. Dişin sorunsuz olduğu durumlarda bu sürece katlanmak anlamsızdır.
● Diç Kaybının Oluçturduğu Boçluk: Bazı durumlarda, çekilen dişin yerinde boşluk kalması çiğneme düzenini etkileyebilir veya gıda birikimine yol açabilir.
-
20'LİK DİŞ ÇEKİMİ NE ZAMAN GEREKLİDİR ? ENDİKASYONLAR NELERDİR ?
American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons (AAOMS - Amerikan Ağız ve Çene Cerrahları Birliği) ve American Dental Association (ADA - Amerikan Diş Hekimleri Birliği) gibi kuruluşlar, 20'lik diş çekimi için belirli kılavuzlar yayınlamıştır. Çekim kararı genellikle aşağıdaki durumlar göz önüne alınarak verilir:
1. Gömülü veya Kısmen Sürmüş Diçlerin Neden Olduğu Enfeksiyon ve Ağrı (Perikoronit):
○ 20'lik dişin tam olarak çıkamaması ve diş etinin bir kısmının dişin üzerinde kalması (kısmi gömülülük), bakterilerin kolayca birikmesine ve enfeksiyona yol açar.
○ Bu durum, perikoronit olarak bilinir ve şiddetli ağrı, şişlik, yutkunma güçlüğü ve ağız açmada kısıtlılık gibi semptomlara neden olabilir.
○ Tekrarlayan enfeksiyon atakları, çekim için güçlü bir nedendir.
1. Kist veya Tümör Oluşumu:
○ Gömülü 20'lik dişlerin etrafında, zamanla kistler (sıvı dolu keseler) veya nadiren tümörler oluşabilir.
○ Bu kistler büyüyerek çene kemiğine zarar verebilir, komşu dişlerin köklerini eritebilir ve hatta çene kırıklarına yol açabilir. Bu durumlar genellikle röntgen görüntülemeleriyle tespit edilir ve acil çekim gerektirebilir.
○ Journal of Oral and Maxillofacial Surgery gibi dergilerde, gömülü dişlerle ilişkili patolojiler üzerine birçok vaka çalışması bulunmaktadır.
1. Diş Çarpıklığı ve Ortodontik Sorunlar:
○ 20'lik dişlerin sürmesi için yeterli yer olmadığında, ön dişlerde sıkışıklık ve çarpıklık meydana gelebilir. Özellikle ortodontik tedavi görmüş veya görmekte olan bireylerde, 20'lik dişlerin baskısı tedavi sonuçlarını olumsuz etkileyebilir.
○ Ortodontistler, bu riski azaltmak için sıklıkla 20'lik dişlerin çekilmesini önerir. Ancak bu konuda farklı görüşler de bulunmaktadır; bazı çalışmalar, 20'lik dişlerin ön dişlerin çarpıklığı üzerindeki etkisinin abartıldığını öne sürmektedir.
○ Bu nedenle, ortodonti uzmanının değerlendirmesi kritik öneme sahiptir.
1. Komşu Dişlere Zarar Vermesi:
○ Yanlış açıyla süren 20'lik dişler, komşu ikinci azı dişinin köküne baskı uygulayarak rezorpsiyona (erime) veya çürümeye neden olabilir.
○ Ayrıca, 20'lik dişin konumundan dolayı komşu dişi fırçalamak zorlaşabilir, bu da her iki dişte de çürük ve periodontal (diş eti) hastalık riskini artırır.
1. Ağız Hijyeni Zorluğu ve Sürekli Çürük Riski:
○ Kısmen sürmüş veya ulaşılması zor konumdaki 20'lik dişler, etkili bir şekilde fırçalanmaz ve diş ipi kullanılmaz.
○ Bu durum, sürekli çürük oluçumu ve diş eti iltihabı riskini artırır. Tekrarlayan çürükler ve enfeksiyonlar, dişin çekilmesini gerektirebilir.
1. Protez Yapımı veya Diğer Restoratif İçlemler Öncesi:
○ Bazı durumlarda, kaybedilen dişlerin yerine protez veya implant gibi restoratif işlemler yapılacaksa, 20'lik dişin konumu bu işlemleri engelleyebilir ve bu nedenle çekilmesi gerekebilir.
20'lik diş çekimi kararı, basit bir karar değildir. Ağız ve diş sağlığınızın genelini etkileyebilecek potansiyel riskleri ve faydaları dikkatlice tartarak, alanında uzman bir hekimle ortaklaşa alınması gereken bir karardır.
-
20’LİK DİŞ ÇEKİMİ SONRASI NASIL SAĞLIKLI İYİLEŞİLİR ?
20'lik diş çekimi, genellikle lokal anestezi (bölgesel uyuşturma) altında yapılır. Bu, işlem sırasında ağrı hissetmemenizi sağlar.
Nadiren, özellikle komplike vakalarda veya hasta anksiyetesi yüksekse, sedasyon (bilinçli uyku) veya genel anestezi de tercih edilebilir.
Lokal anestezi sonrası dönemde, sağlıklı ve hızlı bir iyileşme süreci için dikkat edilmesi gereken önemli noktalar vardır.
Lokal Anestezi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler:
1. Kanamanın Durdurulması:
○ Çekim bölgesine yerleştirilen steril gazlı bezi, yaklaşık 30-45 dakika boyunca hafifçe ısırarak baskı uygulayın. Bu, pıhtı oluşumunu destekler ve kanamayı durdurmaya yardımcı olur.
○ Tükürmeyin: Kanlı tükürükle ağzınızı çalkalamaktan veya sürekli tükürmekten kaçının. Bu, pıhtının yerinden oynamasına ve kuru soket (alveolit) riskinin artmasına neden olabilir.
1. Ağrı ve Şiçliğin Kontrolü:
○ Buz Uygulaması: İlk 24 saat boyunca dışarıdan, çekim yapılan bölgeye 15-20 dakikalık aralıklarla buz kompresi uygulayın. Bu, şişliği ve morarmayı azaltmaya yardımcı olur.
○ Ağrı Kesiciler: Hekiminizin önerdiği ağrı kesicileri düzenli olarak kullanın. Ağrının başlamasını beklemeden ilaç almak, ağrı kontrolünde daha etkilidir.
○ Şiçlik: Şişlik genellikle 24-48 saat içinde zirveye ulaşır ve birkaç gün içinde azalır. Endişe verici derecede artan veya ateşle birlikte seyreden şişlik durumunda hekiminize başvurun.
1. Beslenme:
○ İlk 24 saat içinde ılık ve yumuşak gıdalar tüketin (yoğurt, püre, çorba, dondurma gibi).
○ Sıcak, sert, baharatlı veya taneli gıdalardan kaçının. Bu tür gıdalar çekim bölgesini tahriş edebilir veya yara içine kaçarak enfeksiyona neden olabilir.
○ Pipet kullanmaktan kaçının. Pipetle emme hareketi, pıhtının yerinden oynamasına neden olabilir.
1. Ağız Hijyeni:
○ İlk 24 saat ağzınızı çalkalamayın.
○ 24 saat sonra, ılık tuzlu su (bir bardak suya yarım çay kaşığı tuz) ile nazikçe gargara yapmaya başlayabilirsiniz. Bunu günde 3-4 kez, özellikle yemeklerden sonra tekrarlayın. Bu, çekim bölgesini temiz tutmaya yardımcı olur.
○ Dişlerinizi normal şekilde fırçalamaya devam edin, ancak çekim bölgesine yaklaşırken dikkatli olun.
1. Aktivite ve Dinlenme:
○ İlk 24-48 saat boyunca dinlenmeye özen gösterin. Ağır fiziksel aktivitelerden ve spor yapmaktan kaçının.
○ Yatarken başınızı yüksekte tutmak, şişliği azaltmaya yardımcı olabilir.
1. Sigara ve Alkol:
○ Çekim sonrası en az 72 saat (tercihen bir hafta) sigara ve alkolden uzak durun. Sigara, iyileşmeyi geciktirir ve kuru soket riskini ciddi şekilde artırır. Alkol ise kanamayı artırabilir ve iyileşme sürecini olumsuz etkileyebilir.
1. Komplikasyon Belirtileri:
○ Şiddetli ve geçmeyen ağrı (özellikle 3-4 günden sonra artan ağrı, kuru soket belirtisi olabilir).
○ Ateş.
○ Aşırı kanama.
○ Yutkunma güçlüğü veya ağız açmada zorluk.
○ Yüzde veya çene altında yayılan şiddetli şişlik.
○ Uyuşukluğun geçmemesi (sinir hasarı belirtisi olabilir).
○ Bu belirtilerden herhangi birini yaşamanız durumunda derhal hekiminize başvurun.
20'lik diş çekimi, doğru uygulandığında ve sonrası bakıma dikkat edildiğinde genellikle sorunsuz bir süreçtir. Ancak unutmayın ki, her bireyin iyileşme süreci farklılık gösterebilir. Bu nedenle, hekiminizin özel talimatlarına harfiyen uymak, hızlı ve sağlıklı bir iyileşmenin anahtarıdır.
